Biogipuzkoa Osasun Ikerketa Institutuko Gaixotasun Neurodegeneratiboen taldeak foslevodopa/foscarbidoparekin tratatutako Parkinson gaixotasun aurreratua duten pertsonen albo-ondorio neuropsikiatrikoak aztertu ditu. David Campo-Caballero, Javier Ruiz-Martinez, Ana Vinagre-Aragon eta Elisabet Mondragón ikertzaileek, Espainiako hainbat ospitaletako ikertzaileekin batera, egin dute lan hori, eta emaitzak European Journal of Neurology nazioarteko aldizkari zientifikoan argitaratu dira.
Foslevodopa/foscarbidopa Parkinson gaixotasun aurreratua duten pertsonentzako terapia berria da, eta larruazalpeko infusio-ponpa baten bidez levodopa etengabe ematea ahalbidetzen du. Parkinson gaixotasuna duten pertsona batzuen arazo nagusietako bat da, urte batzuetako bilakaeraren ondoren, gorabehera motorrak agertzea, hau da, medikazioak sintomak behar bezala kontrolatzen dituen aldien eta sintoma horiek berragertzen edo okertzen diren beste batzuen artean egunean zehar izaten diren aldaketak. Paziente guztientzat terapia egokia ez den arren, irizpide kliniko jakin batzuk bete behar direnez, erakutsi du eraginkorra dela mugimen-gorabehera horiek behar bezala kontrolatzeko. Hala ere, kezka zegoen bigarren mailako ondorio neuropsikiatrikoak (Parkinsonen gaixotasunean ere ohikoak diren sintomak) ager edo okerragotu zitezkeelako, hala nola haluzinazioak, eldarnioa, nahasmendua edo bulkaden kontrolaren alterazioak, literaturan emandako informazio urria eta terapia zein berritzailea den kontuan hartuta. Horrenbestez, ikerketa-taldearen helburua izan zen jakitea zer maiztasunez agertzen diren efektu horiek ohiko praktika klinikoan, eta zehaztea ea pazienteen aldez aurreko ezaugarri jakin batzuek, hala nola narriadura kognitiboak edo haluzinazioen presentziak, efektu horiek garatzeko arriskua areagotzen duten.
Horretarako, terapia horrekin tratatutako Parkinson gaixotasuna duten 214 pertsonaren datuak aztertu ziren Espainiako 31 zentrotan. Jarraipenean, 5 pazientetik 1ek, gutxi gorabehera, kontrako efektu neuropsikiatrikoren bat izan zuen, eta haluzinazioak edo sintoma psikotikoak izan ziren ohikoenak. Gertakari horietako gehienak arinak edo moderatuak izan ziren, eta pazienteen ehuneko txiki batek (%2,3) bakarrik eten behar izan zuen tratamendua arrazoi horrengatik. Narriadura kognitiboa edo haluzinazioak aldez aurretik egotea ez ziren modu argian lotu ondorio horiek garatzeko arrisku handiagoarekin. Hala ere, badirudi terapiak bulkadak kontrolatzeko nahasmenduak okerrera egiteko arriskua areagotu dezakeela terapia hasi aurretik arazo hori zuten pazienteen artean.
Emaitza horietan oinarrituta, ikertzaileek ondorioztatu zuten ondorio kaltegarri neuropsikiatrikoak foslevodopa/foscarbidopa terapiarekin tratatutako pazienteen proportzio handi batean ager daitezkeela, baina, oro har, maneiagarriak direla eta oso gutxitan behartzen dutela tratamendua etetera. Gainera, narriadura kognitiboa edo haluzinazioen aurrekariak izateak ez luke automatikoki baztertu behar paziente bat terapia horretatik, nahiz eta funtsezkoa den banakako balorazioa eta jarraipena egitea. Beraz, emaitza horiek lagungarriak izan daitezke banakako erabakiak hartzeko terapia berri horren onuradun izan daitezkeen pazienteei buruz. Bereziki, frogatuta dago tradizionalki arrisku handienekotzat jo daitezkeen paziente batzuek, hala nola narriadura kognitiboa dutenek edo haluzinazioen aurrekariak dituztenek, jarraipen egokia egin diezaioketela tratamenduari, automatikoki baztertu gabe. Horrek Parkinson gaixotasun aurreratua duten pertsonentzako aukera terapeutikoak zabaltzen lagun dezake.
Ikertzaile-taldea pozik agertu da; izan ere, “Oso pozik gaude lan hau Espainiako zentro askoren arteko lankidetzatik eta praktika klinikoko baldintza errealetan nahiko berria den terapia bati buruzko informazioa ematetik abiatuta egin ahal izan dugulako“. Horrela, espero dute “emaitzek lagunduko dietela osasun-profesionalei tratamendu horren segurtasun neuropsikiatrikoaren profila hobeto ezagutzen eta hain murriztaileak eta indibidualizatuak ez diren erabakiak hartzen, betiere pazienteen jarraipen estua mantenduz eta, bereziki, bigarren mailako ondorio horiek garatzeko kalteberenak izan daitezkeenen jarraipena eginez“.
Lan hau posible izan da DATs-PD GETM Spanish Registry delakoan parte hartu duten ikertzaile eta pazienteen lankidetzari esker. Erregistro hori Neurologiako Espainiako Elkartearen Mugimenduaren Nahasmenduen Azterketa Taldearen (GETM-SEN) esparruan sustatutako zentro anitzeko erregistro bat da. Ikerketa merkataritza-finantzaketa espezifikorik gabe garatu da, eta Neurologiako Espainiako Elkartearen eta Carlos III.a Osasun Institutuaren baliabideak izan ditu, Rio Hortega 2024 kontratua barne. Open accesseko argitalpena Biogipuzkoako Gaixotasun Neurodegeneratiboen taldeko funtsek ahalbidetu dute.
