Ekainaren 21ero, Alboko Esklerosi Amiotrofikoaren (AEA) Mundu Eguna ospatzen da. Gaixotasun horri buruz Institutuan egiten den ikerketa ezagutzeko, Gorka Gereñu eta Patxi Gil Gaixotasun Neuromuskularren eta Gaixotasun Neurodegeneratiboen taldeetako kideengana jo dugu.
Alboko Esklerosi Amiotrofikoaren zer alderdi ikertzen dituzue?
Gure laborategian, AEAn aplikatutako ikerketa egiten dugu, gaixotasun konplexu horren misterioak identifikatzeko. Neurona motorren endekapena eragiten duten mekanismo zelularrak eta molekularrak ulertzen saiatzen gara. Ez hori bakarrik, patologia zelula batetik bestera nola hedatzen den ere ikertzen dugu, gaixotasunaren progresio saihestezina azalduz. Beste lan askoren artean, atzo bertan defendatu zuen Andrés Jimenezen tesia dugu.
Oinarrizko ezagutza horiek xehatu ondoren, gure helburua da prozesu kaltegarri horietan zuzenean esku har dezaketen terapia farmakologiko berritzaileak diseinatzea. Hori lortzeko, DIPCko fisikari teorikoen talde baten (Ariz Leonardo doktorea eta Aitor Bergara doktorea) eta UPV/EHUko kimikari talde baten (Jose María Aizpurua doktorea) laguntza paregabea dugu. Diziplina anitzeko sinergia hori funtsezkoa da gure aurkikuntzak tratamendu eraginkor bihurtzeko.
Nola hobetu dezakete ikerketa horiek pazienteen bizi-kalitatea?
Uste sendoa dugu gure ikerketaren emaitzek laborategitik haratago joan behar dutela. Horretarako, gure ezagutzak guk geuk sortutako enpresa eratorrietara edo startupetara modu aktiboan transferitzea bilatzen dugu. Ekimen hauen helburua argia da: gure ikerketaren aurkikuntzak ustiatzea, haien balioa handituz inbertsio pribatua eta farmazialari handien interesa erakartzeko.
Urrats hori erabakigarria da, pazienteei aplikatu aurretik legezko baldintza zorrotzak betetzeko aukera ematen baitigu. Etapa zorrotz horiek gaindituz gero, gure aurkikuntzak pazienteentzako errealitate ukigarri bihur daitezke: konprimitu bat, injekzio bat edo kapsula bat, benetan haien eskura egon daitekeena.
Gaur egun, bi patente ditugu AEArentzat, eta horietako bat gure spinoffean lizentziatu da. Gainera, lehendik dagoen sendagai bat birkokatzeko aukera aztertzen ari gara, animalia-ereduetan lortutako emaitza oparoen arabera, AEAren garapena geldiarazteko potentzial handia duena. Itxaropen horiek betetzen badira, aurrerapauso handia izango litzateke gaixotasunaren aurkako borrokan.
Zer sentitzen duzue horrelako ikerketak egitean?
Bultzatzen gaituen emozioa laborategian egiten ditugun ahaleginak AEAko pazienteentzako onura zuzena izateko premia larria da. Gure lanorduak, gure dedikazioa eta gure aurkikuntzak gaixotasun hori dutenen bizitzan benetako hobekuntza bihurtzen direla ikustea izango litzateke gure zereginik handiena.
Hala ere, aldi berean, ezin dugu alde batera utzi sarritan inguratzen gaituen frustrazioaren itzala. Erabat kontziente gara hain gaixotasun konplexuak ezartzen dituen muga kontzeptual eta teknikoez, baita gure ideia berritzaileetatik pazienteen eskuetara iristen diren arte bidea moteltzen duten oztopo burokratiko eta administratiboez ere. Ikerketa iraupen-lasterketa dela gogorarazten du etengabe, baina baita urrats bakoitzak, txikia izanda ere, gure helburu nagusira hurbiltzen gaituela ere.
