Biogipuzkoa Osasun Ikerketako Institutuko Epidemiologia Infekziosoa eta Erresistentzia Antimikrobianoa taldeak duela hamarkada bat baino gehiagotik Gipuzkoan gertatutako listerioris kasuak berraztertu ditu, eta orain arte detektatu ez diren kasuen arteko loturak aurkitu ditu. Pedro Vallejo, Maddi López Olaizola, Diego Vicente eta Txema Marimón lankideek, Pasteur Institutuko ikertzaileekin batera, egin dute lan hori, eta emaitzak BMC Microbiology nazioarteko aldizkari zientifikoan argitaratu dira.
Listeria monocytogenes bakterioa elikagaien bidez transmititzen da nagusiki, eta oso ohikoa ez den arren, listeriosia izeneko gaixotasuna eragin dezake. Gaixotasun hori larria izan daiteke haurdun dauden emakumeentzat, fetuentzat, adineko pertsonentzat eta immunodeprimituentzat. Orain arte, listeriosi kasuak agertzen zirenean, zaila zen zehaztea kasu isolatuak ziren (noizbehinkako kutsatzea) edo elikagai kutsatu batek eragindako agerraldi baten parte ziren. Gaur egun, karakterizazio molekularreko tekniken aurrerapenarekin, bakterio-epidemiologiaren azterketa askoz ere zehatzagoa izatea ahalbidetzen duen teknika bat dago: bakterioaren genomaren (DNA) sekuentziazioa. Teknika hori Donostia Unibertsitate Ospitaleko mikrobiologia zerbitzuan ezarri da, eta gero eta hedatuago dago mikrobiologian. Ikerketa-taldeak adierazi duenez, “Gure inguruan oso ikerketa gutxi egin dira listeriosiei buruz teknika berri horrekin, eta, beraz, 2010etik aurrera kasu guztiak berrikusi nahi ditugu, aurrez deskribatutako lotura epidemiologikoak berriro ezartzeko, orain askoz ere zehaztasun handiagoz“.
Lan berri honetan, 2010etik 2022ra bitartean Gipuzkoan izan diren listeriosi kasu guztien datuak aztertu dituzte, kasu bakoitzeko bakterioaren DNAren informazioa gehituz. Informazio hori gehituta, ikusi dute noizbehinkakoak zirela uste zuten kasuen heren bat baino gehiago (% 36) elkarrekin lotuta zeudela. Hau da, litekeena da kasu horiek infekzio-iturri komuna izatea. Horrela, Listeriaren klon berak eragindako kasuen taldeak zeudela ikusi dute, 9 urtetan zeharrekoa, eta horrek esan nahi du bakterioa elikadura-kateko lekuren batean egon daitekeela denbora luzean zehar kasuak eraginez. Gainera, mundu mailan argitaratutako informazioarekin alderatuta, andui (bakterioen azpimotak) horietako batzuk beste leku batzuetan detektatutako beste batzuekin erlazionatu ahal izan dituzte. Beraz, lan honen ondorio nagusia izan zen zaintza epidemiologikoan erabili ohi diren metodoek ez dutela irudi osoa izateko aukerarik ematen; eta DNA analisia (genomika) erabiltzean, lehen ikusezinak ziren kasuen arteko erlazioak detektatu ahal izan dituztela.
Bakterioaren DNA osoa irakurri ahal izatean, segurtasunez jakin daiteke pertsona baten infekzioak beste kasu batzuekin zerikusia duen, horien artean hilabeteak igaro badira ere. Hori funtsezkoa da, izan ere, aukera ematen die profesionalei bakterioa elikadura-kate osoan zehar arakatzeko pista askoz ere argiagoak lortuz. “Kasuak azkar konektatzeko gai bagara, askoz lehenago aurki dezakegu elikagaia edo infekzioaren fokua dagoen leku zehatza. Jatorria hain azkar aurkitzean, berehalako neurriak har daitezke arazoa konpontzeko, hala nola produktu kutsatuak merkatutik kentzea, eta saihestuko du pertsona gehiago kutsatzea eta agerraldi larri bihurtzea“, azaldu du ikertzaile-taldeak.
Aitortu dutenez, “guretzat poztasun handia da listeriosi klinikoak gure inguruan duen portaerari buruzko hainbeste informazio berri eman izana. Azterketa honekin, espero dugu genomikaren erabilera askoz gehiago baloratzen hastea infekzio hori eta beste batzuk zaintzeko, zaintza-protokoloetan erreferentzia gisa ezartzea eta profesionalen artean haren ikaskuntza sustatzea. Emaitza horiek medikuen, albaitarien eta elikadura-segurtasuneko adituen arteko lankidetza gero eta estuagoa izan dadin nahi dugu, One Healthen esparruan. Diziplina anitzeko taldeetan lan egitea da pazienteen eta gaixotzeko arrisku handiena duten pertsonen segurtasuna hobetzeko modurik onena“. Azkenik, ikerketa-taldeak eskerrak eman nahi dizkie “Donostiako (Donostia Ospitaleko Mikrobiologia Laborategia) eta Parisko (Pasteur Institutua, Infekzioaren Biologiaren Unitatea eta Listeriosien Erreferentzia Zentro Nazionala) mikrobiologiako eta osasun publikoko lantaldeetako gure lankideei, ikerketa honetarako laguntza handia eta ezinbestekoa emateagatik. Bi laborategietako teknikariei ere errekonozimendu berezia egin nahi diegu, haien lana funtsezkoa izan baita ikerketa hau aurrera atera zedin.”
