Neuroimmunologia taldeak egindako lan batek zelulaz kanpoko besikula izeneko partikula batzuen erabilgarritasuna aztertu du, bi esklerosi anizkoitz mota nagusi bereizteko.
Azterketa hori Rocio Bravo Miana, Jone Karmele Arizaga Echebarria, Hirune Crespillo-Velasco, Alvaro Prada, Tamara Castillo Triviño eta David Otaeguiren lanari esker egin ahal izan da, eta Biomedicines aldizkarian argitaratu dute.
Esklerosi anizkoitza (EA) nerbio-sistema zentralaren neuroendekapenezko gaixotasuna da, eta sistema immuneak ere parte hartzen du. Bere ezaugarri nagusia mielinaren suntsipena da, nerbio-zuntzak estaltzen eta babesten dituen substantzia, hain zuzen ere. Klinikan, garrantzitsua da EA berraritze-arintzea (gaixotasunaren forma ohikoena) eta EA primario progresiboa bereiztea. Mota bakoitzak progresio- eta agresibitate-eredu desberdinak ditu, eta abordatze terapeutiko desberdinak behar dira. Haien arteko aldeak bilatzeko, zelulek askatzen dituzten partikula ñimiñoak (EVak), zelulaz kanpoko besikula izenekoak, aztertu zituzten lan honetan, zelulen egoera molekularrari buruzko informazioa dutenak. Partikula horiek pazienteen garunerako “leiho” gisa joka dezakete, kalte neuralarekin eta gaixotasunaren prozesu patologikoekin lotutako datu baliagarriak eskuratuz. Hori dela eta, lanaren helburu nagusia izan zen biomarkatzaile diagnostiko gisa balio duten proteinak dituzten zelulaz kanpoko besikulen kopurua neurtzea, klinikoei informazio gehigarria emateko, bi EA moten arteko diagnostiko bereizgarria errazteko.
Lan honetan, teknologia berritzaile bat erabili zen banakako zelulaz kanpoko besikulak aztertzeko, esklerosi anizkoitza duten pertsonen likido zefalorrakideoan eta serumean daudenak, lagin-bolumen txiki bat nahikoa izanik. Beste teknika arruntago batzuek ez bezala, zeintzuek urrats gehigarriak behar dituzten partikula horiek aztertu ahal izateko, teknika honek lagin klinikoetan zuzenean aztertzeko aukera ematen du, analisi azkarrago eta zehatzago bat ahalbidetuz. Partikula horietan GLAST eta L1CAM proteinak aztertu ziren, astrozitoen (neuronekin harreman estua duten zelulak) eta neuronen egoera molekularra islatuko zuten proteinak, hurrenez hurren.
Ikerketaren aurkikuntzarik garrantzitsuenetako bat izan zen GLAST proteina duten besikulen murrizketa esanguratsua EM primario progresiboa duten pertsonetan, EM berraritze-arintzea duten pertsonekin eta EA ez duten pertsonekin alderatuta. Horrek iradoki lezake GLAST duten besikulak markatzaile garrantzitsua izan litezkeela gaixotasunaren bi formak bereizteko. Gainera, ikusi zen GLAST duten besikulen maila baxuagoak GFAP proteinaren mailaren igoerarekin erlazionatzen direla. Hain zuzen ere, GFAPen presentzia EA duten pertsonen biofluidoetan lotuta dago astrozitoetako kaltearekin, gaixotasunaren progresioarekin eta prozesu neurodegeneratiboen presentziarekin. Emaitza horiek iradoki lezakete astrozitoen disfuntzio espezifiko bat egon litekeela EA primario progresiboan.
Lan honi esker, EA mota identifikatzeko zehaztasuna hobetzeaz gain, tratamenduak modu pertsonalizatuagoan egokitu ahal izango lirateke. Gainera, GLAST duten besikuletak oinarri hartuta etorkizunean egin litezkeen ikerketa-lanetan, EA primario progresiboaren jatorriari eta garapenari buruzko informazioa eskura liteke, eta aurkezpen klinikoaren atzean dauden mekanismo molekularrak argitzeko leiho txikiak eskaini. Halaber, lan honetan erabilitako teknologia baliagarria izan liteke besikulak biomarkatzaile gisa arakatzeko, eta baliagarria izan liteke EA duten pertsonen ebaluazio diagnostikoan eta jarraipenean.
Lan honen egileek adierazten duten bezala: “Zientzia-lana eta haren eguneroko aurrerapena ia hautemanezina denez, oso pozgarria da helburu bat lortzea eta, epe ertain edo luzera, eguneroko klinikan eragina izan dezaketen ondorioak lortzea. Gainera, horrelako aurkikuntza txikiak egiteko, eskala handiko eta epe-luzeko azterketak egin behar dira, haien erabilgarritasun klinikoa balioztatu ahal izateko. Hala ere, horrelako lanak ez lirateke posible izango pazienteek eta haien familiek parte hartzeko duten aldez aurretiko jarrera eta borondaterik gabe”. Hala, azaldu dute: “Gure laborategitik urtero egiten ditugu bilerak Esklerosi Anizkoitza duten Gipuzkoako gaixoen elkartearekin (ADEMGI), eta guretzat oso motibagarria da haien beharrak, zalantzak eta kezkak ezagutzeko aukera izatea, baita gure emaitzak eta urtean zehar lortutako aurrerapenak erakustea ere”.
Lan hau hainbat erakunderen laguntzarekin egin ahal izan da, hala nola, Osakidetza, Eusko Jaurlaritza, Carlos III.a Osasun Institutua eta ECTRIMS (European Comitte for Treatment and Research in Multiple Sclerosis), ikertzaileen lana eta proiektuak finantzatzen baitituzte.
