Luis Bujandak, Biogipuzkoa Osasun Ikerketako Institutuko gaixotasun hepatiko eta gastrointestinalen arloko arduradunak, Europako 8 herrialdetan egindako saiakuntza batean parte hartu du. Saiakuntza horretan aztertu da kolon eta ondesteko polipoak erauzi zaizkien pertsonei kolonoskopia bidez jarraipena egiteko tartea zabaltzearen eraginkortasuna. Nazioarteko lan hau New England Journal of Medicine aldizkari ospetsuan argitaratu da, eta iruzkin gehigarri bat ere badu aldizkari berean.
Herrialde askok goiz detektatzeko programak ezarri dituzte kolon eta ondesteko minbizia prebenitzeko. Detekzio goiztiarra orokortu ahala, gero eta pertsona gehiagori kolon eta ondesteko polipoak diagnostikatzen zaizkie; izan ere, baheketa-programetan, gorotzetan ezkutatutako odol-test baten ondoren kolonoskopia egiten zaien pertsonen % 45ek polipoak ditu. Polipo horiek kolon eta ondesteko minbiziaren aitzindari izan daitezkeenez, erauzi egiten dira, eta paziente batzuk polipo berriak edo kolon eta ondesteko minbizia garatzeko arrisku handikotzat jotzen direnez, gaur egungo gida klinikoek maiz zaintzea gomendatzen dute, kolonoskopia gehigarriekin.
Gaur egungo gomendioa da kolonoskopia batean arrisku handiko adenomak erauzi zaizkien pertsonek zaintzako lehen kolonoskopia egin diezaietela 3 urteren ondoren. Beste polipo-mota batzuetan, hala nola zerratuetan, ez da ezagutzen noiz egin behar den zaintzako kolonoskopia bat, kolon eta ondesteko minbizia izateko arriskua ez baitago ondo ezarrita. Euskal Autonomia Erkidegoan 42.000 kolonoskopia inguru egiten dira urtean, eta horietatik 6.300 inguru polipoen jarraipena egitekoak dira.
Kontuan hartuta polipoen zaintza karga bat dela pazienteentzat, eta konplikazioak izan ditzaketela; eta osasun-sistemen baliabide asko behar direla, saiakuntza honen helburua izan zen zehaztea ea zaintza-tartea zabaltzea (3 urtetik 5era igarotzea) era berean eraginkorra eta segurua den gaixotasun horrek eragindako heriotza saihesteko egungo praktika klinikoa baino. Saiakuntza hau 2015ean hasi zen, Rodrigo Jover irakasleak, Unibertsitate Ospitale Orokorrak, Alacantek eta Michael Bretthauer irakasleak, University of Oslok (Oslo, Norvegia) bultzatuta. Horrez gain, Gastroenterologiako Espainiako Elkarteko (AEG) eta Endoskopia Digestiboko Espainiako Elkarteko (SEED) ikertzaileek ere parte hartu zuten.
Guztira, ikerketa honetarako, Europako 8 herrialdetako (Espainia, Norvegia, Polonia, Danimarka, Herbehereak, Suedia, Austria eta Portugal) 52 ospitaletako ia 10.800 paziente bildu ziren. Paziente horiek bi taldetan banatu ziren, bat zaintza egiteko gaur egungo gomendioei jarraituz (3, 5 eta 10 urte) eta beste talde bat 5 eta 10 urterako zaintza bakarrik egiteko. Euskadiren kasuan, Luis Bujanda eta Isabel Portillo (kolon eta ondesteko minbiziaren baheketa-programa, Osakidetza, IIS Biobizkaia), EAEko kolon eta ondesteko minbiziaren baheketa-programaren bidez eta Euskadiko 8 ospitaleren (Donostia, Basurto, Gurutzeta, Urdulez, San Eloy, Bidasoa, Mendaro eta Zumarraga) parte-hartzearen bidez, 2016an hasi ziren parte-hartzaileak biltzen, 500 paziente baino gehiago lortuta.
Azterlan horren emaitzek, 5 urteren onsteko emaitzak aurkezten dituenak, erakusten dute kolon eta ondesteko minbizia izateko eta kolon eta ondesteko minbiziaren ondorioz hiltzeko arriskua berdina dela 3 eta 5 urterekin zaintza egiten zenean eta kolonoskopia 5 urterekin bakarrik egiten zenean. Hala, saiakuntza honen emaitzek praktika klinikoa aldatzeko ebidentzia gisa balioko dutela espero da, kolonoskopia batean polipoak erauzi zaizkien mundu osoko pazienteen zaintzako kolonoskopien beharra murriztean. Horretarako, gida klinikoak egiteko nazioarteko erakundeek saiakuntza horren emaitzak jaso dituzte, eta kolon eta ondesteko polipoak dituzten pazienteentzako gomendioak eguneratzen hasi dira.
Beraz, ikerketa honek ospitaleetako kolonoskopien itxaron-zerrendak murrizten, osasun-gastua murrizten, kolonoskopiengatiko konplikazioak saihesten, karga pertsonala eta hesteak prestatzeko eragozpenak gutxitzen eta edozein proba medikok sortzen duen antsietatea murrizten lagunduko duela espero da.
Ikertzaileek modu altruistan parte hartu zuten, eta lortutako funtsak azterketa, datu-baseak eta kolonoskopiaren konplikazioak estaltzen zituzten aseguruak koordinatzeko erabili ziren, nazioko eta nazioarteko lehia-beken bidez, hala nola Osasun Ministerioaren (FIS), Gastroenterologiako Espainiako Elkartearen (AEG) edo Digestio Endoskopiako Espainiako Sozietatearen (SEED) ikerketa-proiektuak.
