Biogipuzkoa Osasun Ikerketa Institutuko Gaixotasun Gastrointestinalen taldeak ikerketa bat egin du, zeinean kiste pankreatikoak dituzten pazienteen datuak berrikusi dituzten, diagnostikoa hobetzeko. Lan hau Ana Lopez-Peña, Marta Herreros-Villanueva eta Luis Bujanda lankideei esker egin da eta Digestive and Liver Disease nazioarteko aldizkari zientifikoan argitaratu da.
Pankreako kisteak diagnostikatzen zaizkien pazienteen kopurua handitzen ari da, irudi-proba asko egiten baitira. Eskaner bat edo abdomeneko erresonantzia magnetiko bat egiten zaien pertsonen %2ri baino gehiagori pankreako kiste bat detektatuko zaiela kalkulatzen da. Gainera, kalkuluen arabera, pankreako kisteen prebalentzia 100.000 biztanleko 2.000 pertsonakoa da, eta pankreako minbiziaren prebalentzia, berriz, 7 pertsonakoa 100.000 pertsonako. Horrek guztiak esan nahi du kisteen zati txiki batek bakarrik endekatuko duela pankreako minbizira. Irudi erradiologikoko probekin eta ekoendoskopiarekin (kistearen laginak lortzeko aukera ematen duen proba inbaditzailea), pankreako kisteak onberetan, aurregaiztoetan eta gaiztoetan sailkatzen dira, eta, hala, zehaztu zer egin pazienteekin: segimendurik ez egitea, segimendua egitea edo kirurgiara bideratu. Orain arte ez dago kisteak ondo sailkatzea ahalbidetzen duen probarik. Kontuan izan behar da, halaber, pankreako kisteen kirurgia arrisku eta konplexutasun handiko ebakuntza dela; baina pankreako minbizia eragin dezakeen kiste bat garaiz ez ebakitzeak, sendagarria den tratamendu bat berandu egitea ekar dezake.
Egungo markatzaileak pankrea-kisteen sailkapenean erabilgarriak diren zehazteko, ikerlari-taldeak 2011 eta 2023 artean Donostia Unibertsitate Ospitalean ekoendoskopia (kisteak ziztatuta horietako asko) egin zitzaien mota horretako kisteak zituzten 271 pazienteren datu demografikoak, medikoak eta analitikoak bildu eta berrikusi zituzten. Lortu zuten emaitza argi bakarra izan zen kisteko antigeno kartzinoenbrioniko maila zela erabilgarria kiste onberak, aurremaligoaetatik eta gaiztoetatik bereizteko; hala ere, haien sentikortasuna eta espezifikotasuna ez ziren oso onak izan. Hala, ikertzaile taldeak adierazi du beharrezkoa dela biomarkatzaile berriak eta parametro kliniko ez-inbaditzaile gehigarriak bilatzen jarraitzea sailkapena hobetzeko. Gainera, kirurgia gaixoen %56 gaizki egin zirela ikusi zuten. Izan ere, ebakuntza egin zitzaien 30 pazienteetatik 12tan (%40) kiste onberak ziren, eta 5etan (%16) lesio kistiko gaiztoak ziren, kirurgia bidez erabat erauzi ezin zirenak.
Ikerlariek azpimarratu dute azterketa hau gradu amaierako lan baten ondorioz sortu dela, lan akademiko horiei balioa emanez. Adierazi dutenez, horrelako lanak ikerketara sartzeko bidetzat har ditzaketela ikasleek, eta, gainera, egindako lan akademikoa praktika klinikora eraman dezaketela. Halaber, azpimarratu dute ezen, lehendik dauden datuak berrikustean, balioan jartzen dela beste lankide batzuek datu horiek biltzeko aurretik egindako lana, eta beste erabilera bat ematen zaiela, zeinak balio baitezakete praktika klinikoa hobetzeko eta ikerketa-galdera berriak egiteko, hobetzen jarraitzeko.
Azkenik, aipatzekoa da Bujanda doktorearen taldea beste ikerketa-talde batzuekin batera metodo diagnostiko berriak lantzen ari dela, kisteak eta pankreako minbiziak fase goiztiarretan hobeto sailkatzeko. Horretarako, zenbait teknikaren erabilgarritasuna aztertu dute, hala nola biopsia likido termikoa, proteomikan oinarritutako serumeko markatzaileak, serumeko belaunaldi berriko sekuentziazioaren bidez DNA somatikoaren detekzioa biopsia likidoa, edo gene-multzoen erabilera pankreako minbizia izateko arrisku handia izan dezaketen pertsonak detektatzeko. Hala, lan berri honek bat egiten du fase goiztiarretan kisteak eta pankreako minbiziak hobeto sailkatzeko ahalegin horiekin.
