Urtero, azaroaren 18an, “Antibiotikoen erabilera zuhurraren Europako Eguna” ospatzen da, eta, gainera, azaroaren hirugarren astean, “Antimikrobianoen Erresistentziari buruzko Kontzientziazioaren Munduko Astea” ospatzen da. Aurten, azaroaren 18tik azaroaren 24ra izango da. Antibiotikoen erabilera eta antimikrobianoen erresistentzia gero eta arazo kezkagarriagoa izanik, Txema Marimónek zuzentzen duen Infekzio-epidemiologia eta Mikrobioen Aurkako Erresistentzia taldera hurbildu gara, antimikrobianoekiko erresistentzia nola ikertzen den ezagutzeko.
Antimikrobianoekiko erresistentziaren zein alderdi ikertzen dituzue?
Isolamendu kliniko garrantzitsuekin egiten dugun lehenengo gauza da antibiotikoekiko sentikortasun-profila zehaztea, tratamendurik egokiena zein den erabakitzeko. Gainera, urtero, infekzioa eragiten duten mikroorganismo ohikoenen erresistentzia-tasak aztertzen dira, gidetan jasotako tratamendu enpirikoak berresteko edo eguneratzeko.
Hortik abiatuta, hainbat ikerketa mota egiten dira, hala nola antibiotikoekiko erresistentziaren determinatzaileak identifikatzea, maila molekularrean intereseko bakterio-espezie jakin batzuen anduiak karakterizatzea klon erresistenteagorik dagoen egiaztatzeko, populazio talde jakin batean erresistentzia-tasak handiagoak diren zehaztea (erresistentziaren epidemiologia), eta abar.
Gainera, PRAN (Antibiotikoei Aurre Egiteko Plan Nazionala) planean lankidetzan dihardugu, erreferentziako laborategi gisa jardunez eta azken lerroko antibiotikoekiko erresistenteak diren zenbait bakterio-espezieren genoma sekuentziatuz, Estatuan eta Europan duten barreiadura kontrolatzeko.
Ikerketaren beste alderdi bat da gure ingurunean antimikrobianen sarrera-mekanismo berriak zaintzea, beste kokapen geografiko batzuetatik datozen pertsonetatik abiatuta. Populazio mugimenduak etengabeak dira, eta erraza da erresistentziak leku batetik bestera eramatea. Gure ikerketen beste helburuetako bat da bakterio multierresistenteek eragindako agerraldiak aztertzea, bakterio horiek ospitalekoak edo komunitatekoak izanik, gero eta ohikoagoak baitira gure ingurunean. Kolaborazioak ere egin ditugu animalien, elikagaien eta ingurumenaren esparruko ikerkuntza-taldeekin, zaintza antibiotikoko sareak ezartzeko, One Health ikuspegitik.
Zertan hobetu dezakete ikerketa hauek pertsonen bizi-kalitatea?
Alde batetik, alderdi klinikoa dugu, non beti izango baita egokiagoa tratamendu antibiotiko zuzendu bat erabiltzea enpiriko bat erabiltzea baino, dela tratamendua zailtzen duten erresistentzia posibleengatik, dela tratamendu enpirikoen albo-ondorioak murrizteko, normalean zuzenduena baino bakterio-espektro handiagoa estaltzen baitute. Gainera, batzuetan, pazientea isolatu egin beharko da, erresistentzia anitzeko mikroorganismo batek eragindako infekzioa duelako, barreiatzea saihesteko.
Egiten ditugun ikerketen bidez, badakigu behatutako erresistentzia-mekanismoak bakterioen artean transmitigarriak diren ala ez, zein maiztasunekin gertatzen diren, klon erresistenteak populazioan sakabanatuta dauden… antibiotikoa- erresistentziaren epidemiologia ezagututa, hura kontrolatzen lagunduko duten neurriak ezartzen laguntzen dugu, eta, hala, pertsonen osasunean duen eragin negatiboa murrizten.
Horrez gain, garrantzitsua da erresistentzia-mekanismoak eta haien ebaluazioa ezagutzea, erresistentzia anitzeko bakterioen tratamendurako botika eraginkor berriak diseinatu ahal izateko.
Maila orokorragoan, kontuan hartu behar da antibiotikoak pertsonetan ez ezik, nekazaritzan eta abeltzaintzan ere erabiltzen direla. Ikerketak beharrezkoak dira antibiotikoek ingurune guztietan duten eragina, haien arteko erlazioa eta erabilera diskriminatuak dakartzan ondorio eta albo-ondorioak ezagutzeko.
Zer sentitzen duzue horrelako ikerketak egitean?
Gaur egun, OMEk uste du antibiotikoei aurre egitea gizateriak osasun publikoan dituen 10 mehatxu handienetako bat dela. Horregatik, adi egon behar dugu erresistentziaren epidemiologiari buruz gure ingurune hurbilenean, erresistentzia antibiotikoaren aurkako borrokan inplikatutako beste eragile batzuekin elkarlanean arituz eta sare zabalagoetan integratuz, guztion artean ezar litekeen egoera zalantzagarri hori prebenitu ahal izateko. Eguneroko lanean hartzen diren neurriekin eta egiten ditugun ikerketekin, antibiotikoekiko erresistentziaren barreiadura prebenitzeko beharrari laguntzen diogula sentitzen dugu.
